Hiend Audio, DIY, Hi-Fi, Stereo, Electronics site, for lovers of high-fidelity music reproduction. High-End Vacuum Tubes. Silicon. Do-It-Yourself Audio Systems. Schematics: amplifiers, speakers, horns, CD, DAC. Circuits, Topologies, Acoustics, Cables, Speakers, Voltage Regulators, Equipment Upgrades, Modifications, Problems, Solutions, Tips, Tricks. ------ Dla pasjonatów Hiend Audio, najwyższej wierności odtwarzania muzyki na sprzęcie budowanym, modyfikowanym samemu. Wiedza: elektronika, układy lampowe i krzemowe, wzmacniacze, głośniki, kolumny, tuby, DAC, kable, DIY, porady, sztuczki, problemy, rozwiązania, tor audio.

Print this Page

Cyrklotron a Odwrócony Futterman

Cyrklotron

Cyrklotron

Znalazłem ostatnio w sieci piękny kawałek w dotyczący dość przystępnie przedstawionego sposobu obliczania impedancji wyjściowej w topologii Cyrlotron.

Ponieważ tekst został cudem znaleziony poprzez przeszukiwanie archiwalnych, “nieistniejących” już zasobów, za pomocą mechanizmu WayBackMachine, przypuszczam, iż niewiele brakuje ku temu, aby popadł w niepamięć i zapomnienie:

http://web.archive.org/web/20030204014233/perso.club-internet.fr/psternis/circlo.htm

 

 

Dlatego też, proszę pozwolić, iż zacytuję wartościowe fragmenty w całości, tak aby zachować je od zapomnienia.

A tak przy okazji, osobiście uważam topologię Cyrklotron’a jako bardzo zgrabną. Jest natomiast jeszcze inna podobna topologia, która jest moim skromnym zadaniem jeszcze zgrabniejsza. … Ale najpierw ten cytowany tekst odnośnie sposobu prowadzenia obliczeń:

Impedancja wyjściowa circlotron

Przeprowadziłem poniższe obliczenia, ponieważ widziałem kilka osób w grupie dyskusyjnej rec.audio.tubes, iż o tym dyskutowało, a chciałem się dowiedzieć, czy byłbym w stanie zrobić te obliczenia samodzielnie !

Podstawowy schemat obwodu wyjściowego circlotron jest jak niżej

{ rys } Schemat podstawowy Cyrklotron’u.

Lampy elektronowe U1 i U2 są identyczne.

Napięcia wejściowe, v1 i v2, są z przeciwnych fazach.

Aby obliczyć impedancję wyjściową używamy obwód równoważny dla lampy elektronowej:

{ rys } Lampa elektronowa – model matematyczny

gdzie:

RP – impedancja anody
mu – współczynnik wzmocnienia
va – napięcie przemienne AC pomiędzy anodą a katodą
vg – napięcie przemienne AC między siatką i katodą

Przede wszystkim, na potrzeby obliczeń, potraktujemy dwa niezbędne tutaj zasilacze jako “idealne”. Następnie zastąpimy na schemacie lampy elektronowe w topologii Cyrklotron za pomocą ich równoważnych obwodów:

{ rys. }

Ok, więc teraz, pomiar impedancji wyjściowej musi zostać przeprowadzony przy zwartych do masy wejściach:

{ rys. }

Teraz musimy dokonać oceny prądu I, jaki płynie w obwodzie, gdy podajemy na wyjście napięcie. Możemy wybrać dowolną wartość, a następnie jesteśmy w stanie zobaczyć, że impedancja między punktami K1 i K2 (czyli ta, której szukamy) odwołuje się do vg1 i vg2.

(1) I = i2 – i1

Możemy powiedzieć, że:

Zout = (vg1 – vg2) / I ==>

(2) I = (VG1 – vg2) / Zout <=> Zout = (vg1 – vg2) / I

(3) i2 = (va2 + vg1 – vg2) / Rp

(4) i1 = (va1 + vg2 – vg1) / Rp

Zastępujemy (3) i (4) w (1)

(5) I = (va2 + 2 * vg1 – 2 * vg2 – va1) / Rp

Podstawiamy teraz zamiast va1 oraz va2 ich równoważne równania wyrażone przez vg1 i vg2 (w oparciu o schemat równoważny lampy elektronowej):

va1 = -mu * vg1

va2 = -mu * vg2

Lampy są identyczne, a wiemy, że napięcia siatki są przeciwnych fazach. Co więcej, są równe co do wartości bezwzględnej. Tak więc wynoszą po prostu vg … :

vg1 = vg; vg2 = -vg1 = -vg; ===>

va1 = -mu * vg; va2 = -va1

Tak więc (5) staje się :

I = (mu*vg + 2*vg + 2*vg + mu*vg) / Rp ==> I = 2*vg*(2 + mu) / Rp

A od początku mamy (2):

Zout = (vg1 – vg2) / I = 2*vg/I

Zastępujemy I z równania (5) w równaniu (2):

Zout = (2 * vg) / ( (2 * vg * (2 + mu) / Rp) ) = Rp / (2 + mu) = …

Zout == Rp / (2 + mu)

BINGO !

To jest właśnie impedancja wyjściowa cyrklotron’u w pętli otwartej. Możemy znaleźć przykłady liczbowe i obliczyć parametry wzmacniacza Atma-Sphere M60 z otwartą pętlą impedancji wyjściowej. Zauważcie, iż nie znam tego konkretnego wykonania aż tak dobrze, ale wiem przynajmniej, że jeden monoblok ma 8 lamp 6AS7. Każda taka lampa ma 2 równoległe sekcje. Każda sekcja posiada Rp = 280 omów.

Tak więc każda lampa równoważna, pracująca na wyjściu składa się z 8 sekcji równoległych. Tak więc Rp = 280/8 = 35 ohmów.

O ile dobrze kojarzę, to mu dla lampy 6AS7 wynosi około 2,4. Tak więc:

Zout = 35 / (2 + 2.4) = 7.95 Ohma : Wcale nieźle !

Dla tych poszukujących więcej informacji na temat Atma-Sphere M60, polecam artykuł John’a Harper i jego doskonałą stronę internetową. Pan Harper wybudował dwa wzmacniacze M60 i opisuje cały proces w szczegółach.

Aha, tak przy okazji, … wspominałem, że istnieje jeszcze jedna topologia, która ma jeszcze lepsze parametry niż topologia Cyrklotronu.

Cóż, być może nie wygląda aż tak elegancko na papierze, jak Cyrklotron pod względem “graficznego piękna”, ale cechuje się parametrami o jakieś 40% lepszymi pod względem impedancji wyjściowej.

Sprawdź tę osobliwą topologię: nazywa się “Odwrócony FUTTERMAN”

http://web.archive.org/web/20071116222901/http://members.aol.com/aria3/otlpaper/otlhist.htm

Poniższe to również cytat z “WayBackMachine” – z zasobu który kiedyś istniał w sieci …. Ocalmy go od zapomnienia:

6C33C-B Wzmacniacz OTL – informacje historyczne oraz możliwe topologie układowe dla implementacji OTL

WSTĘP

Celem tego artykułu jest wyjaśnienie procesu selekcji i związanych z nią kompromisów odnośnie wyboru topologii Cyrklotron jako optymalnej topologii dla wysokiej mocy wzmacniacza klasy OTL. Kwestie związane z dokonywaniem tego wyboru to m.in. sprawy takie jak: prostota obwodu, zrównoważona wydajność w pracy przy małych i dużych sygnałach, a przede wszystkim – osiągnięcie niskiej impedancji wyjściowej (a tym samym wysokiego współczynnika tłumienia), – to wszystko bez nadmiernego stosowania sprzężenia zwrotnego.

HISTORIA

Dla wielu z nas, lampa pozostaje dopuszczalna jeszcze tylko jako element elektroniczny do wzmacniania muzyki. Niekończące się debaty i dyskusje na temat wyższości krzemu nad lampą elektronową, i zacięte kłótnie o to wciąż trwają, ale okazuje się, że przejrzystość i realizm oferowane przez urządzenie lampowe, na bazie lamp składających się z metalu i próżni – po prostu nie może się równać z tym co oferuje alternatywa krzemowa, jeśli bierze się pod uwagę zwyczajną przyjemność ze słuchania muzyki – oraz przebywanie tak blisko tej muzyki, jak to tylko możliwe, aby dźwięk był jak najbliższy oryginalnemu. Mów sobie co chcesz, udowadniaj co tylko dusza zapragnie, a my i tak wiemy, że lampa po prostu brzmi lepiej. Jednak, obstawiając przy utrzymaniu całości ścieżki wzmacniania sygnału w standardzie lampowym, stajemy wobec klasycznego wręcz ograniczania, jakim jest stopień mocy takiego wzmacniacza. Lampy po prostu nie są zaprojektowane do łączenia się bezpośrednio do nowoczesnych głośników o małej impedancji, tak więc trzeba stosować transformatory, aby dopasować moc do obciążenia.
Nawet jeśli wykonamy go z najlepszych, najnowocześniejszych materiałów, transformator wyjściowy zawsze pozostaje najsłabszym ogniwem. Przy niskich częstotliwościach jego skończona indukcyjność zawsze podkrada prąd, który powinien był trafić do obciążenia, a przy wysokich częstotliwościach jego pasożytnicze pojemności, indukcyjności upływu i wysokoczęstotliwościowe straty w miedzi łącznie przyczyniają się do tłumienia amplitudy wysokich częstotliwości, oraz wprowadzają poważne przesunięcia fazowe. Od początków hi-fi, audio, projektanci dążyli do stworzenia idealnego wzmacniacza. Wiele wysiłku poszło w projektowanie transformatorów mocy, ich optymalnego projektowania, i nawet teraz, nowatorskie podręczniki dotyczące transformatorów często i gęsto odwołują się do zamierzchłej wiedzy dotyczącej zasad projektowania, opracowanej w latach dawno minionych.

HS Black odkrył ujemne sprzężenie zwrotne, i jego znaczenie dla dla elektroniki w 1934 roku, a wkrótce potem zdano sobie sprawę, iż wynalazek ten może w istotny sposób wyleczyć niejedną bolączkę i problem, jaki był wprowadzany tytułem stosowania transformatora wyjściowego i (w) innych elektronicznych urządzeniach wzmacniających. W rzeczywistości, istnieje przekonanie, że jakość wzmacniacza była ograniczona tylko przez ilość ujemnego sprzężenia zwrotnego, które może być zastosowane.
Z kolei ilość zastosowanego ujemnego sprzężenia zwrotnego jest ograniczona przesunięciem fazowym, jakie występuje od wejścia do wyjścia układu. Większość przesunięcia fazowego, ograniczającego możliwość zastosowania sprzężenia zwrotnego we wzmacniaczu lampowym występuje w transformatorze wyjściowym.
W związku z tym, jeśli tylko byłoby możliwe wyeliminowanie tego przesunięcia fazowego, to możliwym byłoby zastosowanie dużej ilości ujemnego sprzężenia zwrotnego aby w ten sposób stworzyć “idealny wzmacniacz”. Dziś jednak zdajemy sobie sprawę, że negatywne sprzężenie zwrotne to nie jest panaceum na całe zło, tak jak to kiedyś uważano. Stosowane w dawkach małych bądź umiarkowanych – może być korzystne, ale, tak jak to projektanci półprzewodnikowych wzmacniaczy tranzystorowych ostatecznie odkryli to później, o całe jedno pokolenie później, … zbyt przesadne aplikowanie ujemnego sprzężenia zwrotnego zawsze spowoduje, iż muzyka brzmi mniej muzykalnie, jak w przypadku, gdy tego sprzężenia stosuje się niewiele.

Tak jak w przypadku każdego problemu w zakresie inżynierii, optymalnym rozwiązaniem jest, aby zamiast starać się naprawić czy usprawniać przyczynę ograniczeń dla danego obwodu, .. może lepiej jest ją po prostu usunąć całkowicie. Wydaje się zatem logiczne, że jeśli wzmacniacz ma być “lepszy” – to MUSIMY zrezygnować z transformatora wyjściowego. Eliminacja transformatora wyjściowego powinna skutkować osiągnięciem najwyższej wydajności i jakości dźwięku. Stąd też poszukiwanie Świętego Graala i projektowanie wzmacniaczy lampowych, które fascynowały i nadal urzekają Audiofili oraz pasjonatów audio już od ponad 40 lat: Jak zaprojektować wytrzymały i mocny lampowy wzmacniacz BEZ-TRANSFORMATOROWY (Output Transformer-Less (OTL).


Impedancja anody a efektywność pracy

Największą przeszkodą w budowaniu OTL jest problem impedancji: Lampy przeznaczone są do wysokiego napięcia i małych prądów. Tymczasem nowoczesne głośniki potrzebują dużych prądów przy stosunkowo niskich napięciach pracy. Impedancja wewnętrzna anody lampy elektronowej, zazwyczaj bardzo duża, w istotny sposób ogranicza ilość energii, jaką lampa może dostarczyć dla danego napięcia zasilającego.

Impedancja anody sama w sobie jednak nie jest jedynym wyznacznikiem określającym dostępną moc. To zależy również od tego, czy Twój wybór obwodu zmusza Cię do pracy w klasie A (w którym to wszystkie lampy mocy zawsze przewodzą), czy może w klasie AB (połowa lamp może pozostawać w stanie odcięcia przez prawie połowę cyklu) lub w klasie AB2 (tak jak przy AB, ale siatka napędzana jest dodatnim napięciem, , co powoduje przepływ prądu w obwodzie siatki lampy mocy). Wszystkie te scenariusze są przecież możliwe. Jednakże, gdy klasa naszego wzmacniacza zostanie już raz określona, to dostępna wynikowa moc jest określana przez impedancję wewnętrzną anody zastosowanej lampy.

Nawet przy użyciu kilku z najlepszych dostępnych lamp elektronowych, impedancje anod są nadal znacznie wyższe niż impedancja obciążenia. To jest OK, można zbudować wzmacniacz OTL nie zważając na tę rzeczywistość, ale taki wzmacniacz po prostu będzie stosunkowo nieefektywny. Na przykład, jedna anoda o impedancji 20 omów dostarczające prąd do obciążenia o impedancji 4 omów nie może wykazać się efektywnością pracy wyższą niż 16% ( = 4 / (20 + 4) x 100%). Rozsądna moc może wciąż być dostarczone do 4 omów, ale to wymaga wyższego napięcia zasilającego niż szczytowe napięcie wyjściowe sygnału, no i trzeba też zaakceptować fakt niskiej sprawności, a przede wszystkim projektować pod kątem odpowiedniego rozproszenia energii cieplnej traconej w takim obwodzie.



Impedancja anody a Impedancja wyjściowa

Choć nie możemy zmienić nieodłącznych cech anody lampy elektronowej, możemy zmienić sposób, w jaki dana lampa jest umieszczona w wzmacniaczu i jak jest prowadzony przez nią sygnał. Może to mieć ogromny wpływ na impedancję wyjściową wzmacniacza, a ta który mówi nam, jak “sztywne” źródło napięcia sygnałowego zrobiliśmy, napięcia, które steruje pracą naszych głośników. Jest to również wyrażane przez niektórych jako współczynnik tłumienia wzmacniacza – im niższa impedancja wyjściowa, tym lepsze źródło napięcia zostało zrealizowane. Wzmacniacz będzie wtedy w stanie lepiej poradzić sobie z nieliniowościami, ze zniekształceniami oraz z odwrotną siłą elektromotoryczną produkowaną przez zwykle bardzo złożone obciążenia, jakimi są głośniki.

Możliwe do zastosowania dla OTL topologie stopni mocy wzmacniaczy mają pewne bardzo istotne różnice w charakterystyce impedancji wyjściowej, które muszą być wzięte pod uwagę przy wyborze, jakiej topologii chcecie użyć. Chociaż możliwości osiągnięcia określonej mocy przy stosowaniu różnych topologii mogą pozostawać zasadniczo niezmienione, gdy działają one w ramach tej samej klasy (np. A, AB lub AB2), to walory odsłuchowe osiągnięte z zastosowania tej czy innej topologii mogą się znacząco różnić, ze względu na szeroki zakres impedancji wyjściowej, które można przy poszczególnych topologiach uzyskać.

 

Impedancja wyjściowa Anody

Ważne jest, aby podkreślić, że dyskusje o impedancji anody muszą odbywać się na poziomie małego sygnału. W rzeczywistości, ze względu na nieliniowy charakter lamp, impedancja anody płyty może być w zasadzie rozpatrywana dla jednego pojedynczego punktu pracy tej lampy, a wynika ona z nachylenia charakterystyk anodowych tej lampy elektronowej w tym punkcie. Wiadomo, iż te charakterystyki są krzywoliniowe, więc ta impedancja będzie się drastycznie zmienić w szerokim zakresie, przy sygnałach o większej amplitudzie. Jednak wyniki, jakie otrzymamy z analizy jak dla małych sygnałów są nadal ważne – jeśli pochodzą one z topologii, w której minimalizujemy impedancję wyjściową dla małych sygnałów, to tak obliczony układ zawsze działa znacznie lepiej w dziedzinie sygnałów rzeczywistych, również tych dużych. Innymi słowy, jeśli prawidłowo to policzymy jak dla małych sygnałów, to prawdopodobnie będzie to również brzmieć znacznie lepiej w warunkach sygnałów rzeczywistych.

W celu zachowania spójności i porównywalności w ramach niniejszego artykułu, lampy 6C33C-B będą wykorzystywane do naszych przykładów liczbowych. Przy napięciu polaryzacji anody około 145 V i przy prądzie anody 400 mA, ta lampa ma impedancję wewnętrzną anody na poziomie 100 ohmów, a wzmocnienie mu na poziomie 2,7.

Przy mniejszych prądach anodowych następuje zwiększenie się wartości impedancji anody, jest to czynnik jaki należy brać pod uwagę przy wyborze punktu pracy lampy. Przy wyższych prądach impedancja anody spada – na szczęście jest właśnie tak, w przeciwnym razie nawet 6C33C-B byłaby strasznie nieskuteczna w dostarczaniu mocy do obciążenia typu 4 ohmy, a wzmacniacz OTL o dużej mocy nie byłby praktycznie wykonalny. Jednak przy napięciu anodowym 70 V oraz poborze prądu anodowego 1 Amper, impedancja anody tej lampy spada nawet do 40 omów.Ta zmienna impedancja anody jest kolejnym powodem, dla którego warto się starać uzyskać jak najniższy możliwy poziom impedancji wyjściowej. Jeśli impedancja wyjściowa jest wysoka w stosunku do obciążenia, a zarazem znacznie zmienia się w funkcji zmieniającego się prądu anodowego, to zjawisko to generuje dość znaczną ilość nieparzystych harmonicznych.

 

 

Pierwsze komercyjne OTL

Pierwszy komercyjny OTL udostępnił Stephens. OTL, który mogł tylko napędzać jego własne, specjalnie zaprojektowane głośniki o impedancji 500 Ohm. To nie był udany produkt. Ale ten przykład pokazuje podstawową trudność projektowania wzmacniaczy OTL: jak dopasować niską impedancję obciążenia do wysokiej impedancji lamp elektronowych, bez użycia dopasowania impedancji w postaci transformatora. Wraz z nastaniem lamp 6AS7G – podwójnych triod mocy, w 1946 roku, to zadanie zaczęło powoli stawać się wykonalne. Impedancja anody jest tutaj na poziomie 280 omów dla każdej części, więc można było lampy łączyć równolegle i nie byłoby to zbyt trudne, aby sprowadzić ich impedancję do poziomu porównywalnego z typowym obciążeniem głośników, które w tamtych czasachy wynosiło około 16 omów.

OTL typu Wtórnik Katodowy

Aby uzyskać najniższą możliwą impedancję wyjściową dla danej lampy, musimy użyć jej w układzie wtórnika katodowego. Daje to impedancję wyjściową równą Rp / (1 + Mu), gdzie Rp jest rzeczywistą impedancją anody, a Mu to jest wzmocnienie lampy. OTL’e na pojedynczej lampie, pracującej jako Wtórnik Katodowy, są możliwe i BYŁY budowane w przeszłości, choć są one bardzo ograniczone co do dostępnej mocy wyjściowej, a problem prądu składowej stałej DC w obciążeniu też musiał być jakoś rozwiązany.

 

fig1 wa

Rys.. 1: OTL Cathode Follower
W celu zapobieżenia składowej stałej DC płynącej przez głośnik w tej konfiguracji, równolegle z głośnikiem można połączyć gigantyczny dławik. który zapewni “obejście” dla składowej stałej DC, nie dopuszczając, aby popłynęła przez cewkę głośnika. To wciąż byłby OTL – nie ma bowiem transformatora pomiędzy lampą mocy a obciążeniem, no i brak jakiegokolwiek szkodliwego działania funkcji przejścia typowej dla sprzężenia transformatorowego, na drodze od wejścia do wyjścia. Najważniejsze korzyści z OTL to jest bowiem możliwość wyeliminowania funkcji przejścia transformatora i podłączenia głośnika bezpośrednio do lampy mocy bez innych szeregowych elementów. Jednak efekt wnoszony przez dławik skutkować będzie osłabionym przenoszeniem niskich częstotliwości których wydajność będzie obniżona (mniej basu) w takiej konfiguracji.

Tego typu wzmacniacz byłby oczywiście żałosny, gdyż musiałbyh oczywiście pracować w klasie A. Jako, że nam tutaj chodzi o znacznie większe moce, ta konkretna topologia w ogóle nie będzie dalej rozważana.

 

 

OTL typu Wspólna Katoda

Wzmacniacz OTL może być również być wykonany w topologii Wspólnej Katody, gdzie katoda lampy mocy jest uziemiona. W tej konfiguracji impedancja wyjściowa wzmacniacza jest znacznie wyższa, a określana jest bezpośrednio przez Rp lampy mocy. Charakterystyka wzmocnienia tej konfiguracji jest oczywiście różna od układu wtórnika katodowego, a wielu purystów SE takową konfiugrację wręcz uwielbia. Jest to oczywiście topologia niesymetryczna.

fig2 wk

Rys.. 2: Common Cathode OTL

 

Podobnie jak w przypadku OTL na bazie wtórnika katodowego, problem stałego prądu DC w obciążeniu może być tutaj złagodzony przez zastosowanie dławika łączonego równolegle z obciążeniem. Z racji na potrzebę pracy w czystej klasie A, topologia ta jest mało interesująca z punktu widzenia projektowania wysokiej klasy wzmacniacza OTL i nie będzie dalej rozpatrywana.

 


Wtórnik Katodowy typu PUSH-PULL

W 1951 roku Fletcher i Cooke zademonstrowali zrównoważony stopień wyjściowy wtórnika katodowego wypu push pull, używając ośmiu lamp 6AS7G, które generowały 6.32W do obciążenia o wartości impedancji równej 16 omów. To podejście miało dwie istotne wady: jego działanie ograniczało się do klasy A, stąd niskie moce, a jego “impedancja wyjściowa” była dość wysoka, bo aż 2 * RP / (1 + u).

fig3 ppcf

Rys.. 3: Push-Pull OTL Cathode Follower

Za pomocą dwóch równolegle łączonych lamp w układzie wtórnika katodowego, tak jak z poprzedniej części, dałoby to impedancję wyjściową równą RP * (2 +2 Mu), jak dotąd najniższą osiągniętą w otwartej pętli impedancję wyjściową za pomocą pary lamp. Wtórnik Katodowy Push-pull miałby impedancję wyjściową cztery razy wyższą jak teoretyczna minimalna, ponieważ dwa wtórniki katodowe są łączone szeregowo, a nie równolegle.

Jeśli cztery lampy 6C33C-B zostałyby wykorzystane w tej konfiguracji, ustawione nana 145 V i 400 mA każda, to w otwartej pętli (tj. jeszcze przed zapięciem pętli sprzężenia zwrotnego) impedancja wyjściowa takiego układu wyniosłaby 27 omów.

 

 


SINGLE-ended push-pull STAGE

Również w 1951 roku, Peterson i Sinclair zaproponował coś, co miało stać się standardem w zakresie topologii wyjściowych dla wzmacniaczy OTL, a mianowicie topologię Single-Ended Push-Pull lub SEPP. Obwód wyjściowy jest bardzo prosty, doskonale nadaje się do klasy w klasie AB lub nawet AB2, umożliwiając osiągnięcie większej mocy wyjściowej, ale ma jedną zasadniczą wadę: jest z natury niezrównoważony.

fig4 sepp

Rys.. 4: Single-Ended Push-Pull OTL

 

W topologii SEPP obciążenie pojawia się w obwodzie katody w górnej lampy mocy, oraz w obwodzie anody dolnej lampy mocy. Jeśli konwencjonalne push-pull będziemy napędzać ze stopnia sterującego odniesionego do masy układu, to górne lampy zachowują się jak wtórniki katodowe, podczas gdy dolne lampy pracują jako Układ wzmacniający typu Wspólna Katoda.

To z kolei powoduje zachwianie równowagi wzmocnienia i impedancji wyjściowej pomiędzy górnymi i dolnymi lampami mocy. Coś, co jest niedopuszczalne w dobrej konstrukcji wzmacniacza. Jeśli mamy na celu osiągnięcie prawdziwej pracy typu push-pull, to górne i dolne musiałyby być sterowane równym, aczkolwiek przeciwnym co do fazy sygnałem. Jednak obecność obciążenia w obwodzie wejściowym górnej lampy sprawia, że ​​trudno jest uzyskać taką symetrię w praktyce.

W konwencjonalnym wzmacniaczu push-pull na bazie póóprzewodników, problem równowagi można przezwyciężyć za pomocą tranzystora mocy z kanałem typu P. Ponieważ jednak w świecie lamp elektronowych istnieje tylko jeden rodzaj “płci” lampy, a w szczególności nie istnieją lampy “pozytonowe” (istnieją tylko lampy “elektronowe”), SEPP nie może być sterowany “bezpośrednio” i musi być zawsze rozpatrywany w powiązaniu z odpowiednią strategią sterowania.

 


Pomysł Pana FUTTERMAN’a

W 1954 roku, pewien samouk z Nowego Yorku, imieniem Juliusz FUTTERMAN, opublikował najsłynniejsze rozwiązanie problemu zrównoważonego sterowania stopniem SEPP. Zaproponował on, aby rezystor po stronie katody w ramach inwertera fazy z podziałem obciążenia został przyłączony nie tyle bezpośrednio do masy, tak jak to się zazwyczaj praktykowało, lecz raczej został przyłączony ‘pośrednio’ do masy, a mianowicie za pośrednictwem samego obciążenia (głośnika).

fig5 Futterman

Rys.. 5: Futterman OTL

Wynika to równego podziału, ale przeciwnych co do fazy sygnałów sterujących, podawanych między siatki a anody dla każdej z lamp. Twierdził, że przy takim sterowaniu, obie lampy końcowe pracują jako wtórniki katodowe. Niestety, nie jest to poprawna interpretacja, a projekt FUTTERMAN’a w zakresie sposobu sterowania nie osiągnął celu, jakim jest sterowanie oboma lampami jako wtórnikami katodowymi. To między innymi dlatego, że 100%-owe pozytywne sprzężenie zwrotne, jakie wprowadził tytułem “postawienia” inwertera fazy na obciążeniu wyjściowym, de facto skutecznie anulowało efekt 100%-owego ujemnego sprzężenia zwrotnego pochodzącego od obciążenia, jakie powinien dać sam wtónik katodowy.

Innymi słowy, Futterman’owi udało się dokonać konwersji górnej lampy mocy do postaci stopnia wzmacniającego typu wspólna katoda, zapewniając tym samym dopasowanie jej zachowania do tego jak przy lampie dolnej, ale zniweczył tym samym korzyść wynikającą z niskiej impedancji wtórnika katodowego, który własnie zniknął. Zamiast oczekiwanej teoretycznej impedancji wyjściowej będącej odpowiednikiem dwóch równoległych wtórników katodowych, czyli RP / (2 +2 u), OTL Futterman’a ma impedancję wyjściową odpowiadającą dwóm równoległym lampom mocy pracujących w topologii wzmacniaczy typu wspólna katoda, czyli: RP / 2.
Rozwiązanie FUTTERMAN zmierzające do zapewnienia zrównoważonego wysterowania stopnia SEPP jest najbardziej znane w USA. W Japonii, projektanci wzmacniaczy OTL stosowali głównie głównie inwertery fazy bazujące na układzie lamp z połączonymi, sprzężonymi katodami, takim jak to pierwszy zaproponował Pan Hiroshi Ameniya w 1955 roku. Pomimo iż taka strategia sterowania zapewniała niższą impedancję stopnia sterującego i dwukrotnie wyższą wartość międzyszczytową sygnału sterującego w porównaniu z inwerterem fazy bazującym na podziale obciążenia, to również i to rozwiązanie powodowało, że lampy wyjściowe zachowują się jak stopnie wzmacniające typu Wspólna Katoda, czyli również wykazują się wysoką impedancją wyjściową, a mianowicie: Rp / 2.

Ważne jest, aby pamiętać, że zarówno ten Futterman’a, jak i inne systemy proponowane celem wysterowania SEPP, wykorzystywały sprzężenie zwrotne celem osiągnięcia symetrycznych sygnałów sterujących. Ale nawet dla lampy sterującej o dużej wartości wzmocnienia, impedancja wyjściowa tych topologii była stosunkowo wysoka, więc sprzężenie zwrotne służyło jedynie do wyrównania amplitud sygnałów sterujących, a wzmocnienie lamp sterujących nie było w pełni wykiorzystane dla osiągnięcia “pełni korzyści”.

Jeśli cztery lampy 6C33C-B zostałyby wykorzystane w topologii FUTTERMAN OTL, z punktami pracy ustawionymi na 145 V i 400 mA każda, to przy otwartej pętli impedancja wyjściowa będzie wynosiła 25 Ohm (nie przypadkowo dokładnie tyle samo, co w przypadku Push-Pull typu wtórnik katodowy !).
Topologia Futterman’a, jak i inne rozwiązania służące wysterowaniu stopnia Sepp, pozwalają na pracę w klasie AB. Należy jednak zwrócić uwagę, że sterowanie tego stopnia w klasie AB2 powoduje, iż w obwodach lamp sterujących pojawia się prąd siatki, a obwody te nie są doskonale zrównoważone. Tak więc prąd siatki będzie wprowadzał dodatkową asymetrię pracy pomiędzy górną i dolną lampą mocy, czyli wynikną z tego dodatkowe zniekształcenia.


Wariacja na FUTTERMAN

Podejście Futterman’a to było bardzo mądra próba rozwiązania tego problemu, ale ma tę wadę, co obie lampy zachowują się jak wzmacniacze typu wspólna katoda, czyli z charakterystyczną dla nich wysoką impedancją wyjściowej. Istnieje natomiast pewna odmiana realizacyjna dla tej topologii, która sprawia wrażenie, iż rozwiązuje ten problem. Jeśli sygnały sterujące dla dwóch lamp mocy zostaną zamienione miejscami, to układ zaczyna zachowywać się teraz jak prawdziwa parą wtórników katodowych, a impedancja wyjściowa jest niska: spadła do teoretycznego minimum o wartości jak dla dwóch połączonych równolegle wtórników katodowych, czyli do wartości: Rp / U (2 +2).

fig6 Inverted Futterman

Rys.. 6: Odwrócony FUTTERMAN OTL

Jeśli wykorzystamy cztery lampy 6C33C-B celem zbudowania takiej topologii obwodu, to impedancja wyjściowa w otwartej pętli będzie wynosiła około 6,8 omów, czyli 4 razy niżej jak w oryginalnej topologii FUTTERMAN’a !

Oczywiście niższa impedancja wyjściowa wcale nie oznacza, że ​​taka topologia “odwróconego” FUTTERMAN-’a może zapewnić teraz cztery razy więcej mocy. Możliwości mocowe obu wariantów są takie same, ponieważ wynikają one raczej z charakterystyk lamp mocy, jak jak omówiono wcześniej. Obie topologie stawiają nieco inne wymagania jeśli chodzi o parametry sygnałów sterujących, ale czyniąc stosowne korekty projektowe można w obu przypadkach osiągnąć podobne pułapy mocy.

Ponadto, ta niska impedancja wyjściowa może być osiągnięte tylko przy wysokiej wartości wzmocnienia lamp mocy. Jeśli celem projektowym byłaby praca w trybie czystej triody oraz gdybyśmy zastosowali bardziej realistyczne wzmocnienie lampy mocy, to impedancja wyjściowa układu byłaby bliższa 3-krotnie niższej w porównaniu z oryginalnym układem FUTTERMAN’-a.


CYRKLOTRON

Zamiast koncentrować się, jak by tutaj najlepiej wprowadzić niezrównoważony sygnał sterujący dla stosownego wysterowania i wyrównania wrodzonej asymetrii występującej w stopniu końcowym, można alternatywnie wprowadzić prostą modyfikację do stopnia wyjściowego, modyfikację, która całkowicie eliminuje jakiekolwiek niezrównoważenie. Jeśli przyjmniemy założenie iż zarówno obciążenie, jak i oba zasilacze mogą się unosić w stosunku do ziemi na wysokości jakichś arbitralnych potencjałów, oraz jeśli zamienimy miejscami położenie dolnej lampy mocy z jej zasilaczem, to ta jak dotychczas nieodłączna asymetria charakterystyczna dla stopnia SEPP zostanie całkowicie wyeliminowana ! Układ ten został po raz pierwszy użyty przez firmę Electro-Voice, w jej produkcie o nazwie Circlotron w 1955 roku, ale nigdy nie był stosowany w komercyjnych wzmacniaczach OTL, aż do momentu, gdy firma Atma-Sphere Music Systems weszła na rynek ze swoim produktem MA-1 w latach 1980-tych.
fig7 Circlotron OTL

Rys.. 7: Circlotron OTL

W przypadku topologii Cyrklotron (ang. Circlotron), każda lampa wyjściowa teraz zachowuje się w dokładnie taki sam sposób. Tym razem to Połowa sygnału pojawia się na obciążeniu w obwodzie katody każdej z lamp, co skutkuje niejako “częściowym” trybem pracy typu wtórnik katodowy. Podczas gdy impedancja wyjściowa tego układu jest nieco wyższa, Rp / (2 + Mu), niż najlepszy układ wtórników kadodowych, taki jaki jest zastosowany w zoptymalizowanym, bo odwróconym układzie FUTTERMAN’-a, czyli z impedancją wyjściową na poziomie: Rp / (2 +2 U), to mimo wszystko jest zdecydowanie lepsza niż Rp / 2, jakie było charakterystyczne dla lamp zastosowanych w konwencjonalnym układzie typu Futterman. Najlepsze tym wszystkim jest jednak to, że konwencjonalny stopień sterujący jak dla układu push-pull etapie pozwala osiągnąć doskonałą równowagę połówek sygnału w ramach topologii Cyrklotron, bez uciekania się do wyrafinowanych sztuczek topologicznych, wykorzystujących sprzężenie zwrotne wokół lampy o wysokim poziomie wzmocnienia, normalnie stosowanych w stopniach sterujących.

Jeśli cztery lampy 6C33C-B zostałyby wykorzystane dla zbudowania topologii Cyrklotron, to impedancja wyjściowa przy otwartej pętli sprzężenia będzie wynosiła około 10,6 Ohm. Powtarzam: nie jest to aż tak dobry wynik, jak w przypadku odwróconego Futterman’a, ale z racji na inne korzystne cechy – również użyteczny.

Istnieje kilka innych zalet topologii Cyrklotron. Oba zestawy katod są na potencjale masy, więc bias dla lamp mocy może być odniesiony do wspólnego ujemnego napięcia ujemnego. W przypadku topologii SEPP – konieczne są dwa odrębne źródła napięcia polaryzacji dla bias. jedno odniesione do masy, a drugie odniesione do ujemnej szyny zasilającej.
Ponadto, ze względu na asymetryczny charakter lamp wyjściowych w topologiach typu SEPP, w odniesieniu do napięcia szyn zasilających, tętnienia napięcia lub sygnałów indukowanych na szynach zasilających są podawane bezpośrednio do obwodu siatki w przypadku dolnych lamp mocy, a to mianowicie za pośrednictwem katody, gdzie tętnienie to ulega wzmocnieniu wraz z sygnałem wejściowym. Z kolei górne lampy mocy są odporne i wolne od takowej przypadłości, gdyż napięcie szyny zasilającej dodatniej “spogląda” na anodę lampy i w związku z tym nie moduluje ono napięcia sterującego w relacji siatka-katoda. W rezultacie, obserwujemy, że istotny składnik zakłóceń pochodzących ze źródła zasilania DC jest do zaobserwowania w sygnale wyjściowym w razie ciszy między utworami, oraz że następuje jego modulowanie, przy odpowiednio wyższych poziomach sygnału sterującego. Jedynym sposobem, aby temu zapobiec jest zapewnienie elektronicznej regulacji obu szyn zasilających, i/lub bardzo starannej filtracji, chociaż szum może zostać również w znaczący sposób ograniczony poprzez wykorzystanie wysokiego stopnia ujemnego sprzężenia zwrotnego.
Przy topologii Cyrklotron, tętnienia i hałasy pochodzące z szyn zasilających nie wpływają na wysterowanie siatki. Wszelka modulacja szyn zasilających dotyczy tylko anody lampy. Wszelkie tętnienia oraz przepięcia indukowane na liniach zasilających są automatycznie anulowane wskroś obciążenia, ponieważ z punku widzenia obciążenia istotne są tylko różnicowe aspekty sygnału, a rzeczone zakłócenia są współbieżne i pojawiają się na obu końcach obciążenia jednocześnie. Takie stwierdzenie nie byłoby prawdziwe w przypadku topologii typu FUTTERMAN.
Biorąc pod uwagę korzyści płynące ze stosowania topologii Cyrklotron, czyli niska impedancja źródła, funkcjonowanie w warunkach pełnego zrównoważenia oraz z wysokim stopnień tłumienia zakłóceń o charakterze współbieżnym, możliwe jest zrezygnowanie z ujemnego sprzężenia zwrotnego w ogóle. Atma-Sphere MA-1 to jeden produkt, który tak robi. Jednak pomimo zastosowania 12 lamp mocy typu 6AS7G, skonfigurowanych w topologii Cyrklotron’a wyjściowego, jednak współczynnik tłumienia jest nadal zbyt niski, aby zapewnić dobrą kompatybilność z wieloma zestawami głośnikowymi o niskiej impedancji. Zdając sobie sprawę z tego, Atma-Sphere oferuje autotransformator, którym można dopasować 11 ohmową Impedancję wyjściową wzmacniacza MA-1 do odpowiednio impedancji z zakresu: 1, 2, 3, 4 ohmy wnoszonej przez obciążenie.
Dla wielu użytkowników konstrukcji lampowych, koncepcja dodania transformatora do wyjścia topologii OTL, to jest ZŁY pomysł i totalna porażka, niwelująca cały cel takiego ćwiczenia. Przepraszamy, ale jeśli to rozwiązanie potrzebuje transformatora, aby działało prawidłowo, to w takim razie to nie jest OTL ! Wciąż może to to grać bardzo dobrze, a auto-transformator może powodować, że zagra lepiej niż w przypadku stosowania innych metod, ale to nie jest Święty Graal. (Uwaga:. Taki układ z autotransformatorem, może być przy okazji dużo bardziej niezawodny i bezpieczny w użytkowaniu, w porównaniu do czystego OTL – a to jest niezwykle ważny czynnik dla każdego, kto podejmuje się produkcji tych wzmacniaczy jako źródło utrzymania).


CYRKLOTRON ze sprzężeniem zwrotnym

Być może lepszym sposobem na uzyskanie niskiej impedancji wyjściowej jest dodać trochę globalnego napięciowego sprzężenia zwrotnego. Ponieważ mamy niejako dwa niezależne wyjścia symetryczne z Cyrklotron’a, więc niezbędne są dwie ścieżki sprzężenia zwrotnego, tak jak w dowolnej innej konstrukcji symetrycznej. Ponieważ przy otwartej pętli sprzężenia impedancja wyjściowa już jest dość niska w układzie Cyrklotron, więc tego sprzężenia to całkiem niewiele nam do szczęścia potrzeba. aby sprostać zadaniu. Przy zasilaniu obciążenia o impedancji 4 omów, wystarczy jedynie około 10 dB sprzężenia zwrotnego, aby zbić impedancję wyjściową poniżej 1 Ohma.

Dodanie sprzężenia zwrotnego do Cyrklotrona ma tę dodatkową zaletę, iż koryguje zniekształcenia utworzone na etapie generowania bardzo dużych amplitud sygnału wyjściowego. Pozwala również na osiągnięcie niskiego poziomu zniekształceń podczas pracy lamp wyjściowych w klasie AB2. Jeśli impedancja stopnia sterującego jest utrzymywana na niskim poziomie i jest w stanie dostarczyć wymaganego prądu, to jest możliwe osiągnięcie prawie dwukrotnie wyższej mocy wyjściowej, poprzez stosowanie klasy AB2, w porównaniu do tej możliwej do osiągnięcia w klasie AB1. Ale nawet przy niskiej impedancji stopnia sterującego, gdy zaczyna płynąć prąd siatki, jak przy klasie AB2, to pojawia się wysoki poziom zniekształceń przy pracy z otwartą pętlą sprzężenia. Zniekształceń przypominających obcinanie szczytów sygnału (clipping). Natomiast dzięki zastosowaniu napięciowego sprzężenia zwrotnego, napięcia sterujące są w takiej sytuacji korygowane, automatycznie zwiększane o “brakującą” wartość szczytów sygnału, co prowadzi do skompensowania tego zniekształcenia, a zatem umożliwia pełne wykorzystanie potencjału wyjściowych lamp mocy.

 

 

WYBÓR lamp wyjściowych

Najlepsze lampy wyjściowe, najbardziej nadające się do budowy wzmacniaczy OTL, to pierwotnie były opracowane na potrzeby szeregowych regulatorów napięcia, jako urządzenia szeregowe tych regulatorów. Należą do nich 6AS7G, 6080, 6082, 6336/A/B, 7236 i 7241. Wszystkie te lampy to są triody. To może być zaskoczeniem dla niektórych, którzy znają konstrukcje na bazie Futterman’a, ponieważ te są prawie wyłącznie budowane w oparciu o pentody w stopniu wyjściowym. … To dlatego, że z typowym wysoko-impedancyjnym sterowniku, sprzężonym z siatką lampy mocy kondensatorowo, a więc niezdolnym do obsłużenia prądu siatki, trioda nie może wygenerować tyle mocy wyjściowej, co pentoda. Ale z kolei pentody są gorsze pod innymi względami od triody. (Każdy, kto interesuje się tą tematyką – dlaczego triody są lepsze pentod w kontekście OTL – sugeruję zapoznać się z artykułem Clive’a P. Locke’a “60W OTL / OC wzmacniacza mocy na triodach” Glass Audio, Vol.4 1992 nr 4).

Do niedawna najlepszymi triodami mocy dla OTL były 6336A. Bardzo popularne w Japonii i Francji, były nawet komentowane przez samego FUTTERMAN’a w słynnym artukule z 1954, w JAES. Przeszkadzały mu wysoka emisja siatki z lampy 6AS7G, jak również ze względu jej niskie Mu = 2, zauważał też, że te nowe Chatham 6336, z wyższym Mu, bo aż 2,7, oraz z ich impedancją anodową równą 100 omów (w obu sekcjach równolegle), stwierdził, że dobrze się sprawowały w jego projekcie.

6336A zostały pokonane tylko przez Sylvania 7241 potrójne triody pod względem niskiej impedancji anod. Oceniono, iż mają impedancję anod na poziomie 67 omów przy prądzie 550mA, aczkolwiek 7241 nigdy nie złapały na popularności za granicą, bo były drogie i trudne do znalezienia. Kolejna lampa o ograniczonej dostępności to była EC33C. Robiona w ZSRR, zwłaszcza na rynek japoński (według Jeana Hiraga w “Les amplificateurs OTL”) było prawdopodobnie prekursorem dzisiejszej słynnej lampy Sovtek’a 6C33C-B.

Wcześniej dostępne tylko dla radzieckich wojskowych, triody mocy 6C33C-B są teraz łatwo dostępne na Zachodzie, od czasu upadku żelaznej kurtyny. Bardzo podobne w działaniu do 6336A, ale znacznie tańsze, to są lampy zbudowane jak czołg – z grubym szkłem i wewnętrznymi usztywnieniami celem zmniejszenia mikrofonowania. Szybko stały się ulubionymi lampami dla projektów OTL na całym świecie.

……

OK, więc przypuszczam, że jest to jakaś forma odpowiedzi dla tych wszystkich z was, którzy wysłali mi e-maile, twierdząc, że dwu-lampowy OTL jest niemożliwy do zbudowania. nie mówiąc już, iż to w ogóle nie ma prawa działać. Faktycznie, jest to możliwe. Wszystko, co musicie zrobić, to jest znaleźć takie lampy mocy, które mogą poradzić sobie ze szczytowym prądem anodowym o wartości rzędu 4000 miliamper lub więcej … :)

Następnie trzeba opracować jakiś sprytny stopień wzmacniacza napięciowego, najlepiej różnicowy, o ogromnym współczynniku wzmocnienia. Tylko po to, aby następnie znakomitą większość tego wzmocnienia utłuc za pomocą dość mocnego sprzężenia zwrotnego, o dość istotny współczynnik.

Jaka jest wartość tego istotnego współczynnika? No dobrze, załóżmy, że chcemy stworzyć wzmacniacz o impedancji wyjściowej powiedzmy 0,2 oma. Jeśli jedziemy na dwóch lampach, a nie czterech, to nasz Odwrócony Futterman przy otwartej pętli wykaże się impedancją wyjściową 2x 6,8 Ohm = 13,6 Ohm. Jeśli chcemy zbić te 13,6 ohmów w doł do 0,2 ohma, to będziemy potrzebować pętlę ujemnego sprzężenia zwrotnego, która stłumi wzmocnienie mnożnikiem 13,6 / 0,2 = 68. Teraz proszę wyobrazić sobie, że macie super stopień wzmacniający o Mu = 6800 … to by znaczyło, że jeśli zamkniemy pętlę globalnego ujemnego sprzężenia, to możemy osiągnąć wzmocnienie przy zamkniętej pętli równe 6800/68 = 100.

Wartość jak najbardziej rozsądna, pod warunkiem, że mamy powiedzmy 200 miliwoltów czułość wejściową, no i powiedzmy 20V napięcia wyjściowego, odpowiadającego mocy P = U * U / R = 20 * 20 / 8 = 50 Watt.

Da się ? Da się.

audio, DIY, hiend, audio-hiend, hiend-audio, HiEnd, diy, tube, tetrode, pentode, triode, tetroda, pentoda, trioda, hi-end, Hifi, HiFi, Hi-Fi, amp, amplifier, Amplifier, amplifiers, high-end, highend audio, highend-audio, audio highend, audio-highend, amps, analogowy, CD, DAC, digital Do-It-Yourself, Hi-End, hifi, hi-fi, transistor, diode, tranzystor, dioda, diody, kolumny, lampy, loudspeaker, Loudspeakers, music, napęd, odtwarzacz, player, preamp, preamplifier, przedwzmacniacz, reproduction, stereo, wzmacniacz, operacyjny, wzmacniacze, Amplifiers, Amps, analog, analogowo-cyfrowy, converter, cyfrowa, cyfrowe, cyfrowy, elektroda, elektrody, głośnik, głośnika, głośnikami, głośnikowe, głośnikowy, kolumna, lampowe, lampowy, listen, listening, muzyce, muzyka, muzykę, odtwarzanie, Op-Amp, Op-amps, Preamp, Preamplifier, preamplifiers, preamps, przedwzmacniacza, przedwzmacniacze, Przedwzmacniaczy signal, signal-path, speaker, speakers, sygnał, sygnały, system, valve, video, Wzmacniacz, wzmacniacza, wzmacniaczy, Yourself, analogowa, analogowe, analogowo, Audio, conversion, converters, diode, Diode, elektrod, elektrodach, elektrodami, głośnikach, głośniki, głośnikiem, głośnikom, głośników, głośnikowych, głośnikowymi, interconnect, kolumn, kolumną, kolumnach, konwerter, krzem, krzemowa, lamp, lampa, lampowa, MKP, MKT, muzyką, muzyki, op-amp, Opamps, pentod, pentoda, pentode, pentody, Preamplifiers, przewód, przewody, silicon, Stereo, sygnale, sygnałem, sygnałowi, sygnału, tranzystory, trioda, triode, Triody tube, tubes, valves, Wzmacniacze, ADC, Analogowo-Cyfrowy, Analogowy, cable, cables, dioda, electrolytic, elektrodą elektrodzie, elektrolit, elektrony, głośnikowa, głośnikowi, głośniku, interconnects, kabel, kable, kondensator, kondensatory, krzemem, krzemie, krzemowy, lampach, lampie, Lampy, Loudspeaker, loudspeakers, Napęd, Odtwarzacz, Opamp, operacyjne, operacyjny, opornik, opornika, oporników path, pentodach, Pentode, pentodom, Player, płytka, Preamps, Przedwzmacniacz, Przedwzmacniacze, Reproduction, resistor, resistors, rezystor, rezystora, Signal, słuchać, słuchanie, transistor, transistors, tranzystor, tranzystora, tranzystorowa, triodą, triodach, triodzie, Tubed, Analog, capacitor, Cyfrowa, Cyfrowe, Cyfrowy, diod, diodach, diody, electron, Elektroda, elektrodom, Elektrody, elektrolita, elektrolity, elektron, elektronami, elektronowe, elektronu, foliowe, foliowy, Głośnik, Głośnika, Głośnikach, Głośnikami, Głośniki, Głośników, Głośnikowe, Głośnikowy, ic, Kolumna, kolumnami, kolumnie, kolumnom, Kolumny, kondensatora, Konwerter, Krzem, krzemowe, Lampowe, Listen, Listening, Muzyce, Muzyka, Muzyką, Odtwarzanie, OpAmp opamp, operacyjnego, operacyjnemu, opornikach, opornikami, oporniki, opornikom, opornikowi, oporniku, PCB, Pentody, Przedwzmacniacza, przedwzmacniaczy, rezystorach, rezystorom, rezystorów, rezystory, ścieżka, Signal-path, Speaker, Speakers, srebrny srebro Sygnał, Sygnały, System, tranzystorem, tranzystorowe, tranzystorowy, triod, triodom, Valve, Video, Wzmacniacza, Wzmacniaczy, Analogowa, Analogowo, Analogowo-cyfrowy, capacitors, diodom, Elektrodach, Elektrodami, elektrolicie, elektrolitów, elektronów, elektronowy, Głośnikiem, Głośnikom, Głośnikowi, Głośnikowych, Głośniku, IC, Kolumn, Kolumną, Kolumnach, Kolumnami, kondensatorów, kondensatorze, krzemowej, krzemowych, krzemu, Lamp, Lampa, Lampowa, Lampowy, Muzykę, Muzyki, Op-amp, OpAmps, Oporniki, Pentod, Pentoda, pentody, pentodzie, polipropylene, polistyrene, Przewód, Przewody, Ścieżką, Ścieżkami, Silicon, Sygnale, Sygnałem, Sygnałowi, Sygnału, trace, Trioda, Triode, triody, Tube, Tubes, Valves, Cable, Cables, Dioda, Diody, diodzie, Electrolytic, Elektrod, Elektrodą Elektrodzie, Elektrolicie, Elektrolit, Elektrolita, elektrolitami, elektrolitowi, Głośnikowa, Kabel, Kable, kondensatorami, kondensatorem, kondensatorom, kondensatorowi, Kondensatory, Krzemem, Krzemie, Krzemowa, Lampach, Lampie, Operacyjne, Operacyjny, Opornik, Opornika, Oporników Path, Pentodach, Pentodom, Resistor, Resistors, Rezystor, Ścieżki, Słuchanie, Transistor, Transistors, Tranzystor, Triodą, Triodach, Triodzie, Tubed, .ape, .eac, .flac, amper, ape, Capacitor, Capacitors, Diod, Diodach, Diodom, Diodzie, drukowana, Drukowana, eac, Electron, Elektrodom, elektrolitach, Elektrolitach, Elektrolitami, Elektrolitów, Elektrolitowi, Elektrolity, Elektron, Elektronami, Elektronów, Elektronowe, Elektronowy, Elektronu, Elektrony, flac, Foliowe, Foliowy, Głośnikowymi, Interconnect, Interconnects, Kolumnie, Kolumnom, kondenastorach, Kondenastorach, Kondensator, Kondensatora, Kondensatorami, Kondensatorem, Kondensatorom, Kondensatorów, Kondensatorowi, Kondensatorze, Krzemowe, Krzemowej, Krzemowy, Krzemu, Operacyjnego, Operacyjnemu, Opornikach, Opornikami, Opornikom, Opornikowi, Oporniku, Pentodzie, Polipropylene, Polistyrene, Rezystora, Rezystorach, Rezystorom, Rezystorów, Rezystory, Ścieżka, Tranzystora, Tranzystorem, Tranzystorowa, Tranzystorowe, Tranzystorowy, Triod, Triodom, volt, wat, watt, wolt, voltage, current, voltage regulator, capacitance multiplier, gyrator, low-noise, high-voltage, HV, Salas, regulator, coupling, interstage, inter-stage, rectifier, prostownik, bridge, mostek, choke, dławik, transformer, transformator, transformers, transformatora, transformatory, dławiki, chokes, dławika, dławików, dławików, cyrklotron, circlotron, transil, transile, warystor, waricap,

Permanent link to this article: http://hiend-audio.com/cyrklotron-a-odwrocony-futterman/